2016 جىلعى 12 مامىر, استانا, ۇكىمەت ءۇيى
يادرولىق جانە رادياتسيالىق قوندىرعىلاردى پايدالانۋدان شىعارۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى
«اتوم ەنەرگياسىن پايدالانۋ تۋرالى» 2016 جىلعى 12 قاڭتارداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى 5-بابىنىڭ 4) تارماقشاسىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى قاۋلى ەتەدى:
1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان يادرولىق جانە رادياتسيالىق قوندىرعىلاردى پايدالانۋدان شىعارۋ قاعيدالارى بەكىتىلسىن.
2. وسى قاۋلى العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ك.ءماسىموۆ
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ
2016 جىلعى12 مامىرداعى №287 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن
يادرولىق جانە رادياتسيالىق قوندىرعىلاردى
پايدالانۋدان شىعارۋ قاعيدالارى
1. جالپى ەرەجەلەر
1. وسى يادرولىق جانە رادياتسيالىق قوندىرعىلاردى پايدالانۋدان شىعارۋ قاعيدالارى (بۇدان ءارى - قاعيدالار) «اتوم ەنەرگياسىن پايدالانۋ تۋرالى» 2016 جىلعى 12 قاڭتارداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 8اڭى 5-بابىنىڭ 4) تارماقشاسىنا سايكەس ازىرلەندى ءارى يادرولىق جانە رادياتسيالىق قوندىرعىلاردى پايدالانۋدان شىعارۋ ءتارتىبىن (بۇدان ءارى – پايدالانۋدان شىعارۋ) ايقىندايدى.
2. وسى قاعيدالاردا مىناداي تەرميندەر مەن انىقتامالار قولدانىلادى:
1) رادياتسيالىق قوندىرعى - وزىنە قاتىستى ءۇي-جايلاردى, قۇرىلىستار مەن جابدىقتاردى قوسا العاندا, راديواكتيۆتى زاتتارمەن جۇمىس ىستەۋ جۇزەگە اسىرىلاتىن, يادرولىق بولىپ تابىلمايتىن ارنايى قوندىرعى;
2) اتوم ەنەرگياسىن پايدالانۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان (بۇدان ءارى - ۋاكىلەتتى ورگان) - اتوم ەنەرگياسىن پايدالانۋ سالاسىنداعى باسشىلىقتى جۇزەگە اسىراتىن ورتالىق اتقارۋشى ورگان;
3) پايدالانۋشى ۇيىم - اتوم ەنەرگياسى پايدالانىلاتىن وبەكتىلەرمەن جۇمىس ىستەۋ جونىندەگى قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن زاڭدى تۇلعا;
4) يادرولىق قوندىرعى - وزىنە قاتىستى ءۇي-جايلاردى, قۇرىلىستار مەن جابدىقتاردى قوسا العاندا, يادرولىق ماتەريالدارمەن جۇمىس ىستەۋ جۇزەگە اسىرىلاتىن ارنايى قوندىرعى.
2. يادرولىق قوندىرعىلاردى پايدالانۋدان شىعارۋ ءتارتىبى
3. پايدالانۋشى ۇيىم يادرولىق قوندىرعىنى جوبالاۋ ساتىسىندا جوبالاۋ الدىنداعى قۇجاتتامانى دايىنداۋ كەزىندە ۋاكىلەتتى ورگانمەن كەلىسىم بويىنشا يادرولىق قوندىرعىنى پايدالانۋدان شىعارۋدىڭ الدىن الا جوسپارىن (بۇدان ءارى – الدىن ال جوسپار) ازىرلەيدى.
4. الدىن الا جاڭا يادرولىق قوندىرعىنى سالۋ جانە پايدالانۋ ءۇشىن ليتسەنزيا الۋعا ارنالعان وتىنىممەن بىرگە نەگىز قۇراۋشى قۇجاتتار قۇرامىندا ۇسىنىلادى. الدىن الا جوسپاردا قارجى قۇرالى ۇسىنىلادى جانە نەگىزدەلەدى, ول ارقىلى پايدالانۋدان شىعارۋ جونىندەگى جۇمىستاردى قارجىلاندىرۋ قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى.
5. الدىن الا جوسپار پايدالانۋدان شىعارۋدىڭ مىناداي ستراتەگيالارىنا نەگىزدەلەدى:
1) اكتيۆسىزدەندىرۋ جانە بارلىق راديواكتيۆتى ماتەريالداردى الاڭنان شىعارۋ (دەرەۋ بولشەكتەۋ);
2) قاۋىپسىز ۇزاق ساقتاۋ جانە كەيىننەن اكتيۆسىزدەندىرۋ جانە بولشەكتەۋ (كەيىنگە قالدىرىلعان بولشەكتەۋ);
3) قوندىرعىنى كەيىننەن الاڭعا كىرۋىن شەكتەي وتىرىپ بەكىتۋ (ورنىندا كومۋ).
6. پايدالانۋدان شىعارۋ ستراتەگياسىنىڭ ەڭ قولايلى نۇسقاسىن تاڭداۋ كەزىندە:
1) يادرولىق قوندىرعىنىڭ سيپاتتامالارى;
2) راديولوگيالىق جانە راديولوگيالىق ەمەس قاۋىپ-قاتەردى باعالاۋ ناتيجەلەرى;
3) بولشەكتەۋ كەيىنگە قالدىرىلعان جاعدايدا عيماراتتاردىڭ, كونسترۋكتسيالاردىڭ جاي-كۇيىن بولجامدىق باعالاۋ ناتيجەلەرى;
4) جينالعان راديواكتيۆتى قالدىقتار مولشەرى جانە ولاردى قايتا وڭدەۋ, ساقتاۋ جانە كومۋ بويىنشا قولدا بار مۇمكىندىكتەر;
5) پايدالانۋدان شىعارۋدىڭ تاڭدالعان ءادىسىن قاۋىپسىز جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن جوسپارلانعان نەمەسە قولدا بار قارجى رەسۋرستارىنىڭ جەتكىلىكتىلىگى;
6) پەرسونالدىڭ, اتاپ ايتقاندا قوندىرعىنى پايدالانعان پەرسونالدىڭ, سىنالعان ادىستەردىڭ, تەحنولوگيالاردىڭ جانە جابدىقتىڭ بولۋى;
7) پايدالانۋدان شىعارۋدىڭ بۇدان بۇرىنعى ۇقساس جوبالارىنىڭ تاجىريبەسى;
8) قورشاعان تابيعي ورتاعا ىقتيمال اسەرى;
9) الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايلار;
10) سانيتاريالىق-گيگيەنالىق تالاپتار;
11) يادرولىق قوندىرعىنى جانە ونىڭ الاڭىنا ىرگەلەس ايماقتى ودان ءارى دامىتۋ جانە پايدالانۋ جوسپارلارى ەسەپكە الىنادى.
7. الدىن الا جوسپار يادرولىق قوندىرعىنى پايدالانۋدان شىعارۋ كەزەڭدەرىنىڭ, نەگىزگى كونسترۋكتسيالاردى بولشەكتەۋ ادىستەرىنىڭ, جۇمىستاردىڭ قۇنىن باعالاۋ مەن ولاردى ورىنداۋ مەرزىمدەرىنىڭ, قاجەتتى رەسۋرستاردىڭ سيپاتىن, يادرولىق, رادياتسيالىق جانە يادرولىق فيزيكالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى شارالاردى, يادرولىق قوندىرعىنى پايدالانۋدان شىعارعاننان كەيىن ولاردى ورنالاستىرۋ الاڭىنىڭ نەگىزگى نورمالارى مەن سيپاتتامالارىن قامتيدى.
8. يادرولىق قوندىرعىنى پايدالانۋ كەزىندە الدىن الا جوسپار جاڭا تەحنيكالىق جانە تەحنولوگيالىق ازىرلەمەلەر, يادرولىق, رادياتسيالىق جانە يادرولىق فيزيكالىق قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنىڭ وزگەرىستەرى, جۇمىستاردىڭ قۇنى مەن تالاپ ەتىلەتىن رەسۋرستار ەسكەرىلە وتىرىپ, كەزەڭ-كەزەڭىمەن, بىراق 10 جىلدا كەمىندە ءبىر رەت قايتا قارالۋعا جانە جاڭعىرتىلۋعا جاتادى.
9. يادرولىق قوندىرعىنى پايدالانۋدان شىعارۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋ كەزىندە پايدالانۋشى ۇيىم سول ۋاقىتتا قولدا بار تەحنولوگيالاردى, ادىستەمەلەردى, ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اتوم ەنەرگياسىن پايدالانۋ سالاسىنداعى زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىن ەسكەرە وتىرىپ, پايدالانۋدان شىعارۋدىڭ تۇپكىلىكتى جوسپارىن (بۇدان ءارى - تۇپكىلىكتى جوسپار) جاسايدى. پايدالانۋدان شىعارۋدىڭ تۇپكىلىكتى جوسپارى يادرولىق قوندىرعىنى پايدالانۋدان شىعارۋ جونىندەگى جۇمىستاردى جوبالاۋ جانە جۇرگىزۋ ءۇشىن نەگىز بولىپ تابىلادى.
10. تۇپكىلىكتى جوسپاردى ىسكە اسىرۋ مەرزىمى يادرولىق قوندىرعىنى تۇپكىلىكتى توقتاتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان كۇننەن باستاپ 60 جىلدان اسپايدى.
11. ەنەرگەتيكالىق نەمەسە زەرتتەۋ رەاكتورلارى بار قوندىرعىلار ءۇشىن تۇپكىلىكتى جوسپاردا يادرولىق ماتەريالداردى, پايدالانىلعان يادرولىق وتىندى جانە ونى ودان ءارى ۇزاق ۋاقىت ساقتاۋدى نەمەسە قايتا وڭدەۋدى جۇزەگە اسىراتىن ۇيىمنىڭ يادرولىق ماتەريالداردى ەسەپكە الۋ جانە باقىلاۋ جونىندەگى قۇجاتتاماسىن تاپسىرۋ ءتارتىبى ازىرلەنەدى.
12. پايدالانۋشى ۇيىم قوندىرعىنى پايدالانۋدى توقتاتۋ تۋرالى شەشىمدى تىرشىلىك تسيكلىنىڭ كەز كەلگەن كەزەڭىندە دەربەس قابىلدايدى. ءبۇل رەتتە پايدالانۋشى ۇيىم قابىلدانعان شەشىم, پايدالانۋدان شىعارۋ جونىندەگى جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرۋ باستالاتىن كۇن مەن ونىڭ مەرزىمدەرى تۋرالى ۋاكىلەتتى ورگاندى حاباردار ەتەدى. پايدالانۋشى ۇيىم پايدالانۋدان شىعارۋ جوسپارى بويىنشا جۇمىستاردىڭ تولىق كولەمدە ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
13. پايدالانۋدان شىعارۋدى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا تۇپكىلىكتى جوسپارعا تۇزەتۋلەر نەمەسە ناقتىلاۋلار ەنگىزۋ قاجەت بولعان جاعدايدا سوڭعىلارى ۋاكىلەتتى ورگانمەن قوسىمشا كەلىسىلەدى.
14. پايدالانۋدان شىعارۋ جونىندەگى جۇمىستار جوبالاۋ قۇجاتتاماسىنىڭ جانە ءتيىستى قىزمەت تۇرىنە ليتسەنزيانىڭ بولۋى نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى. جوبالاۋ قۇجاتتاماسى تەحنيكالىق جانە ۇيىمداستىرۋ قۇرالدارىن جانە پەرسونال مەن حالىقتىڭ ساۋلەلەنۋىنىڭ, شىعارىندىلار مەن توگىندىلەردىڭ, قورشاعان ورتانىڭ راديواكتيۆتى زاتتارمەن لاستانۋىنىڭ, حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان بەكىتكەن رادياتسيالىق قاۋىپسىزدىك شەكتەرى مەن نورمالاردان اسپايتىن دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتەتىن شارالاردى كوزدەيدى.
15. جوبالاۋ قۇجاتتاماسى مەملەكەتتىك سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق جانە ەكولوگيالىق ساراپتامادان وتەدى.
16. جوبالاۋ قۇجاتتاماسى يادرولىق, رادياتسيالىق جانە يادرولىق فيزيكالىق قاۋىپسىزدىگىنە ساراپتاما جۇرگىزۋگە جاتادى. ءتيىستى وڭ قورىتىندىلار ساراپتاماسى الىنعاننان كەيىن جوبالاۋ قۇجاتتاماسى اتوم ەنەرگياسىن پايدالانۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانعا ۇسىنىلادى.
17. پايدالانۋشى ۇيىم پايدالانۋدان شىعارۋ جونىندەگى بارلىق جۇمىستاردى قۇجاتتاندىرۋدى جانە قۇجاتتامانىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتەدى. قۇجاتتاما جانە پايدالانۋدان شىعارۋ جونىندەگى ەسەپكە الۋ قۇجاتتارى:
1) راديواكتيۆتى قالدىقتاردىڭ شىعۋى, تابىلعان جەرى, فيزيكالىق جانە حيميالىق سيپاتتامالارى, ولاردىڭ جويىلۋى نەمەسە قوندىرعىدان توگىلۋى تۋرالى جازبالار كورسەتىلگەن تۇگەندەۋ سانىن;
2) الاڭنىڭ جوسپارلارىن, ينجەنەرلىك سىزبالارىن, تەحنيكالىق سيپاتتامالارى مەن تەحنولوگيالىق پروتسەستەردىڭ سيپاتتاماسىن;
3) ساپانى قامتاماسىز ەتۋ جانە باقىلاۋ راسىمدەرىن, سونداي-اق پايدالانۋ قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋ ناتيجەسىندە الىنعان دەرەكتەردى;
4) قاۋىپسىزدىكتى جانە قورشاعان ورتاعا اسەرىن باعالاۋ ادىستەرىن جانە قاۋىپسىزدىكتى جانە قورشاعان ورتاعا اسەرىن باعالاۋ ناتيجەلەرىن;
5) راديواكتيۆتى قالدىقتار قاپتاماسىن سايكەستەندىرۋدى;
6) قوندىرعىنىڭ ۇزاق ساقتاۋعا جابۋدىڭ, كومۋدىڭ كۇنىن قامتيدى.
18. پايدالانۋدان شىعارۋدىڭ اياقتالۋى, يادرولىق قوندىرعى مەن ونى ورنالاستىرۋ الاڭىنىڭ قاۋىپسىزدىك جونىندەگى تالاپتارعا سايكەس كەلەتىن تۇپكىلىكتى جاي-كۇيىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, ونى مەملەكەتتىك باقىلاۋدان الىپ تاستاۋ ج»نە جۇمىستاردىڭ اياقتالعانى تۋرالى ەسەپتەمە جانە اكتىمەن رەسىمدەلەدى.
19. يادرولىق قوندىرعىنى پايدالانۋدان مەرزىمىنەن بۇرىن شىعارۋ تۋرالى شەشىمدى يادرولىق جانە (نەمەسە) رادياتسيالىق اۆارياعا الىپ كەلگەن نەمەسە الىپ كەلۋى مۇمكىن, يادرولىق قوندىرعىنى قاۋىپسىز پايدالانۋ تالاپتارى بۇزىلعان جاعدايدا جانە پايدالانۋشى ۇيىمنىڭ يادرولىق قوندىرعىنى ودان ءارى قاۋىپسىز پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋگە نەگىزدەلگەن مۇمكىندىگى بولماعان جاعدايدا, ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ ۇسىنۋى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى قابىلدايدى.